Baltic Green Belt
 
 
Uciążliwa ferma w sąsiedztwie - jak sobie poradzić? cz. II Print this page

II.3. Pozwolenie zintegrowane

II.3.1. Wprowadzenie

Instytucja pozwolenia zintegrowanego w prawie polskim oparta jest na koncepcji zintegrowanego zapobiegania i kontroli zanieczyszczeń wyrażonej w dyrektywie IPPC.

Celem wydawania pozwoleń zintegrowanych jest skierowanie uwagi przedsiębiorców i organów administracji na problem oddziaływania instalacji na środowisko jako całość, tj. na wszystkie jego elementy, ściśle ze sobą powiązane i wzajemnie się warunkujące.

II.3.2. Instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego

Pozwolenie zintegrowane wymagane jest dla instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości.

Rodzaje tych instalacji wymienione są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. Nr 122, poz. 1055).

Obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego objęte są m.in. chlewnie przeznaczone do chowu lub hodowli świń posiadające więcej niż:

  • 2.000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub,
  • 750 stanowisk dla macior,

Wymienione są one w pkt 6 ppkt 8 załącznika do wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska (zob. też tabelka w rozdz. II.1).

II.3.3. Organy wydające pozwolenie zintegrowane

Podobnie jak w przypadku innych pozwoleń emisyjnych, również w przypadku pozwoleń zintegrowanych organem właściwym do jego wydania może być starosta albo wojewoda - w zależności od rodzaju obiektu.

Podział kompetencji w zakresie wydawania pozwoleń emisyjnych oparty jest w prawie polskim na podziale przedsięwzięć zawartym w rozporządzeniu dotyczącym ocen oddziaływania na środowisko (wspomniane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko), co oznacza, że:

  • dla przedsięwzięć, dla których raport o oddziaływaniu na środowisko sporządzany jest obowiązkowo (wymienionych w § 2 tego rozporządzenia) pozwolenia emisyjne wydaje wojewoda,
  • dla pozostałych przedsięwzięć (zarówno wymienionych w § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia, jak i niewymienionych w nim w ogóle) pozwolenia emisyjne wydaje starosta.

W przypadku chlewni organem wydającym pozwolenie na budowę w praktyce jest wojewoda - jest on właściwy dla ferm przeznaczonych do hodowli powyżej 210 dużych jednostek przeliczeniowych, co jak wspomniano wyżej (zob. II.2.4.5), odpowiada 600 maciorom albo 1500 tucznikom albo 3000 warchlaków (wszystkie one należą do świń o wadze pow. 30 kg) albo prosiętom w liczbie 10.500.

Starosta byłby właściwy dla ferm mniejszych niż wyżej wymienione, ale oczywiście wciąż wymagających pozwolenia zintegrowanego, czyli np. przeznaczonych dla 2500 warchlaków, które należą już do świń powyżej 30 kg.

Określenie czy w praktyce może wystąpić sytuacja, w której dla chlewni wymagającej pozwolenia zintegrowanego organem właściwym do jego wydania może być starosta nie jest proste ze względu na zastosowanie niejednakowych jednostek w rozporządzeniu w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, stanowiącym podstawę do określenia organu właściwego do wydania pozwolenia (duże jednostki przeliczeniowe) oraz w rozporządzeniu z 2002 r. określającym, które instalacje wymagają pozwolenia zintegrowanego (liczba świń).

II.3.4. Treść i uzasadnienie pozwolenia zintegrowanego

Pozwolenie zintegrowane powinno spełniać wymagania określone dla sektorowych pozwoleń emisyjnych, wymienionych w art. 181 ust. 1 pkt 2-4 (pozwolenie na emisje gazów lub pyłów do powietrza, na emisję ścieków do wód lub do ziemi, pozwolenie na wytwarzanie odpadów), a także wymagania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód.

Dodatkowo pozwolenie zintegrowane powinno także określać:

  • rodzaj prowadzonej działalności,
  • sposoby osiągania wysokiego poziomu ochrony środowiska jako całości,
  • sposoby ograniczania oddziaływań transgranicznych na środowisko,
  • wielkość emisji hałasu wyznaczoną dopuszczalnymi poziomami hałasu poza zakładem, wyrażonymi wskaźnikami hałasu LAeq D i LA N, w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy POŚ, oraz rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla doby, wraz z przewidywanymi wariantami,
  • ilość, stan i skład ścieków, o ile ścieki nie będą wprowadzane do wód lub do ziemi,
  • ilość pobieranej wody, o ile nie zachodzi sytuacja, że woda ta pobierana jest wyłącznie na potrzeby instalacji,
  • sposoby zapobiegania występowaniu i ograniczania skutków awarii oraz wymóg informowania o wystąpieniu awarii (o ile pozwolenie nie dotyczy zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (tych zakładów dotyczą bowiem przepisy odrębne),
  • sposoby postępowania w przypadku zakończenia eksploatacji instalacji, w tym sposoby usunięcia negatywnych skutków powstałych w środowisku w wyniku prowadzonej eksploatacji, gdy są one przewidywane,
  • sposoby zapewnienia efektywnego wykorzystania energii.

Decyzja o pozwoleniu zintegrowanym zawsze musi zawierać uzasadnienie (nie stosuje się tu ogólnego przepisu Kpa pozwalającego na odstąpienie w pewnych sytuacjach od sporządzenia uzasadnienia - art. 202 ust. 7 ustawy POŚ).

Mimo, że przepisy POŚ nie stwierdzają tego wyraźnie, należy przyjąć, że powinny się w nim znaleźć informacje o uwagach i wnioskach złożonych w ramach procedury udziału społeczeństwa oraz o sposobie ich rozpatrzenia - podobnie jak ma to miejsce w przypadku uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (zob. II.2.4.10). Obowiązek taki wyprowadzić można z art. 15 ust. 5 lit. (b) dyrektywy IPPC nakazującego poinformowanie społeczeństwa nie tylko o treści podjętej decyzji, ale także właśnie o złożonych uwagach i wnioskach oraz o sposobie ich rozpatrzenia.

II.3.5. Najlepsze dostępne techniki (BAT)

Instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą spełniać wymagania wynikające z najlepszych dostępnych technik (Best Available Techniques - BAT), w tym zwłaszcza nie mogą powodować przekroczenia granicznych wielkości emisyjnych z wyjątkiem progów tolerancji (art. 204 ust. 1 ustawy POŚ).

Najlepsze dostępne techniki (BAT) to, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy POŚ, najbardziej efektywny oraz zaawansowany poziom rozwoju technologii i metod prowadzenia danej działalności, wykorzystywany jako podstawa ustalania granicznych wielkości emisyjnych, mających na celu eliminowanie emisji lub, jeżeli nie jest to praktycznie możliwe, ograniczanie emisji i wpływu na środowisko jako całość.

Ustawa POŚ precyzuje też co należy rozumieć pod kluczowymi w tej instytucji pojęciami.

„Technika” oznacza zarówno:

  • stosowaną technologię, jak i
  • sposób, w jaki dana instalacja jest:

–        projektowana,

–        wykonywana,

–        eksploatowana, oraz

–        likwidowana.

Przez „dostępne techniki” rozumieć należy techniki:

  • na takim stopniu rozwoju, który umożliwia ich praktyczne zastosowanie w danej dziedzinie przemysłu, z uwzględnieniem:

–        warunków ekonomicznych i technicznych, oraz

–        rachunku kosztów inwestycyjnych i korzyści dla środowiska,

  • które prowadzący daną działalność może uzyskać.

„Najlepsza technika” oznacza najbardziej efektywną technikę w osiąganiu wysokiego ogólnego poziomu ochrony środowiska jako całości.

Najlepsze dostępne techniki stanowią podstawę do określenia w pozwoleniu zintegrowanym „warunków brzegowych” eksploatacji instalacji (tzn. dopuszczalnej emisji, lub równoważnych parametrów, środków technicznych itp.) nie stanowią jednak w żadnym razie podstawy do określania w pozwoleniu wymogu stosowania konkretnych technik czy technologii. Wyraźnie podkreślone jest to w art. 9 ust 4 dyrektywy IPPC.

II.3.6. Udział społeczeństwa i uprawnienia organizacji ekologicznych

W ślad za dyrektywą IPPC, organ wydający pozwolenie zintegrowane zobowiązany jest przeprowadzić procedurę udziału społeczeństwa, tj. umożliwić społeczeństwu składanie uwag i wniosków (zob. II.4.1).

W postępowaniach tych organizacjom ekologicznym przysługuje prawo wzięcia udziału w postępowaniu na prawach strony (zob. II.4.2).

II.3.7. Strony postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego

Status strony w postępowaniu o wydanie pozwoleń emisyjnych (w tym zintegrowanych) przysługuje jedynie (art. 185 ust. 1 ustawy POŚ):

  • wnioskodawcy,
  • podmiotom dysponującym terenami na obszarze, gdzie występować mają ponadnormatywne oddziaływania - czyli na obszarach ograniczonego użytkowania (status strony będzie zatem przysługiwał podmiotom, których prawa odzwierciedlone są w urzędowych rejestrach, czyli ewidencji gruntów i budynków - w przepisie użyto ustawowego pojęcia władającego powierzchnią ziemi).

Rozwiązanie to wydaje się niezgodne z dyrektywą IPPC w wersji znowelizowanej dyrektywą 2003/35.

Artykuł 15a dyrektywy IPPC zawiera mianowicie przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości osobom, które w sprawie dotyczącej pozwolenia zintegrowanego mają „wystarczający interes”, lub powołują się na naruszenie ich uprawnień. Wydaje się oczywiste, że interes taki lub uprawnienie mają przynajmniej wszyscy bezpośredni sąsiedzi instalacji, dla której wydawane jest pozwolenie, nie zaś tylko osoby posiadające grunty na obszarach ograniczonego użytkowania. Tymczasem pozbawienie ich uprawnień strony powoduje, że nie mogą one złożyć odwołania od decyzji o pozwoleniu zintegrowanym, a w konsekwencji - także wnieść skargi do sądu administracyjnego.

Jak wspomniano wyżej, prawa takie przysługują jednak - na podstawie art. 218 i 33 ustawy POŚ - organizacjom ekologicznym.

Na temat uprawnień przysługujących stronom postępowania - zob. II.2.3.5.

II.4. Udział społeczeństwa i uprawnienia organizacji ekologicznych

II.4.1. Udział społeczeństwa

II.4.1.1. Wprowadzenie

Udział społeczeństwa jest szczególną procedurą, którą włącza się do postępowania o wydanie niektórych decyzji związanych z ochroną środowiska.

Najogólniej mówiąc polega ona na umożliwieniu społeczeństwu (wszystkim zainteresowanym, nie tylko stronom postępowania) zapoznania się z dokumentacją sprawy i złożenia w tej sprawie swoich uwag i wniosków.

Inaczej jednak niż strony postępowania (zob. II.2.3.5), osoby składające uwagi i wnioski w postępowaniu nie mają prawa późniejszego odwołania się od decyzji i złożenia skargi do sądu. Ich uwagi i wnioski muszą być jednak przez organ rozpatrzone (co niekoniecznie musi oznaczać uwzględnienie), a sposób tego rozpatrzenia - opisany w uzasadnieniu decyzji (zob. II.2.4.10, II.3.4 oraz II.4.1.3 poniżej).

Za umożliwienie udziału społeczeństwa (przeprowadzenie procedury udziału społeczeństwa) odpowiedzialny jest organ podejmujący dane rozstrzygnięcie (wydający decyzję).

II.4.1.2. Decyzje wymagające udziału społeczeństwa

W odniesieniu do chlewni decyzjami wymagającymi udziału społeczeństwa są:

  • decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, jeśli sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (zob. II.2.4.5) - art. 53 ustawy POŚ,
  • decyzja o pozwoleniu zintegrowanym - art. 218 ustawy POŚ.

II.4.1.3. Elementy procedury udziału społeczeństwa

Kluczowe elementy procedury udziału społeczeństwa określone są w art. 32 ustawy POŚ, zgodnie z którym na procedurę tę - w odniesieniu do decyzji administracyjnych - składa się:

  1. umieszczenie odpowiednich informacji w publicznie dostępnym wykazie (zob. niżej),
  2. podanie do publicznej wiadomości informacji o:

a)     umieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o:

–        wniosku o wydanie decyzji (o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia zintegrowanego),

–        w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - również o raporcie OOŚ,

–        w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć z II i III grupy - również o postanowieniach organów opiniujących oraz o postanowieniu organu prowadzącego postępowanie, dotyczących obowiązku sporządzenia i zakresu raportu,

b)     możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy (o której informacje znajdują się w publicznie dostępnym wykazie),

c)      możliwości złożenia uwag i wniosków,

d)     miejscu i terminie składania uwag i wniosków,

e)     jeśli ma to zastosowanie - o prowadzonym postępowaniu transgranicznym,

  1. zapoznanie się przez społeczeństwo z dokumentacją sprawy,
  2. złożenie uwag i wniosków,
  3. rozpatrzenie ich przez organ,
  4. umieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych o podjętej decyzji,
  5. podanie do publicznej wiadomości informacji o umieszczeniu w wykazie wskazanych wyżej danych oraz o możliwości zapoznania się z wydaną decyzją i jej uzasadnieniem, w którym muszą znajdować się informacje o zgłoszonych przez społeczeństwo uwagach i wnioskach oraz sposobie ich wykorzystania,
  6. możliwość przeprowadzenia publicznej rozprawy administracyjnej.

Umieszczenie danych w publicznie dostępnym wykazie

Umieszczenie danych w publicznie dostępnym wykazie, o którym mowa w art. 19 ust. 6 ustawy POŚ jest w istocie pierwszą, dokonywaną przez organ wydający decyzję, czynnością procedury udziału społeczeństwa.

Aby bowiem powiadomić społeczeństwo o umieszczeniu w wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji i o raporcie OOŚ należy wpierw faktycznie tego dokonać, tzn. wypełnić kartę informacyjną zgodnie z odpowiednim formularzem, którego wzór znajduje się w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw środowiska wydanym na podstawie art. 19 ust. 8 ustawy POŚ.

W przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub decyzji o pozwoleniu zintegrowanym należy w wykazie umieścić dane o:

  • wniosku o wydanie decyzji,
  • raporcie OOŚ (tylko dla decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach)
  • ewentualnie o postanowieniach dotyczących obowiązku sporządzenia i zakresu raportu OOŚ (tylko dla decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach),
  • ewentualnie o postępowaniu transgranicznym.

Podanie do publicznej wiadomości

Zgodnie z art. 3 pkt 19 ustawy POŚ podanie do publicznej wiadomości to:

ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, a w sytuacji gdy siedziba właściwego organu mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot ogłoszenia - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot ogłoszenia.”

Ponadto, zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy POŚ, w przypadku decyzji „wymagających udziału społeczeństwa” podanie do publicznej wiadomości powinno nastąpić także poprzez zamieszczenie informacji na stronie internetowej organu właściwego do wydania decyzji, jeśli organ ten prowadzi taką stronę.

Ogłoszenie w siedzibie organu i w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia

Tak więc w każdym przypadku wymagane jest aby organ:

  • ogłosił informację w swojej siedzibie oraz
  • poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia.

Ma to się odbywać „w sposób zwyczajowo przyjęty”.

W przypadku ogłoszenia informacji w siedzibie organu polega to najczęściej na zamieszczeniu informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu.

Również w sposób zwyczajowo przyjęty należy dokonać obwieszczenia w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, tj. w miejscu (miejscach) faktycznie bliskim planowanemu przedsięwzięciu, ale jednocześnie uczęszczanym. Oznacza to, że można umieścić obwieszczenie na pobliskim przystanku, tablicy ogłoszeń, sklepie, płocie, a dodatkowo również np. na domu sołtysa, na drzwiach kościoła itp.

Siedziba organu na terenie innej gminy

Podobnie rzecz wygląda w przypadku sytuacji, gdy siedziba organu jest na terenie innej gminy. Tutaj organ musi jeszcze dodatkowo albo podać ogłoszenie w prasie albo ogłosić w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości właściwej ze względu na przedmiot ogłoszenia.

W odniesieniu do chlewni sytuacja występować będzie najczęściej w przypadku wydawania pozwolenia zintegrowanego przez wojewodę (jego siedziba znajduje się w stolicy województwa, podczas, gdy chlewnia lokalizowana jest w jednej z gmin na terenie tego województwa).

Internet

Jak wspomniano wyżej, w art. 32 ust. 1 ustawy POŚ przewidziany jest dodatkowy, w stosunku do przewidzianych w art. 3 pkt 19, sposób podania do publicznej wiadomości - poprzez podanie informacji na stronie internetowej - jeśli organ ją prowadzi.

Trzeba przy tym zauważyć, że obecnie - zgodnie z ustawa o dostępie do informacji publicznej - każdy organ administracji ma obowiązek posiadać swoją stronę Biuletynu Informacji Publicznej (BIP), każdy też zatem ma obowiązek dokonywać podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej (ogłoszenie może być więc umieszczone właśnie na stronie BIP lub w innym miejscu, gdzie na stronach internetowych zwykle publikowane są tego typu ogłoszenia).

Okres wywieszenia ogłoszeń

Okres, przez jaki każde z ogłoszeń powinno być wywieszone (umieszczone w internecie) powinien trwać do końca podanego w ogłoszeniu 21-dniowego okresu składania uwag i wniosków (chodzi o to, aby informację o możliwości składania uwag można było uzyskać przez cały okres, kiedy możliwość ta istnieje).

Zapoznanie się z dokumentacją

W czasie 21-dniowego, wskazanego w ogłoszeniu okresu organ ma obowiązek udostępniać każdemu zainteresowanemu wszystkie dotyczące danej sprawy dokumenty.

Na przykład dla decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będzie to przede wszystkim wniosek o wydanie decyzji, przedłożone wraz z nim załączniki, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (udostępniać należy cały raport, a nie tylko streszczenie nietechniczne), dla przedsięwzięć z II i III grupy - również postanowienia dotyczące potrzeby sporządzenia i zakresu raportu (wydane przez organy opiniujące i organ prowadzący postępowanie), a także wszelkie inne materiały i dane związane ze sprawą.

W odniesieniu do pozwolenia zintegrowanego dokumentacja taka to przede wszystkim złożony przez inwestora wniosek oraz dołączone do niego załączniki i informacje.

Składanie uwag i wniosków

W trakcie 21-dniowego okresu, wskazanego przez organ w ogłoszeniu podawanym do publicznej wiadomości wszyscy zainteresowani mogą składać swoje uwagi i wnioski dotyczące wydawanej decyzji.

Termin ten powinien być przez organ tak wyznaczony, aby zaczął biec najwcześniej od dnia następnego po dniu, w którym nastąpiło podanie do publicznej wiadomości w ostatni z wymaganych sposobów (w praktyce może się zdarzyć, że umieszczenie ogłoszeń na tablicach ogłoszeń, w prasie, w internecie nie nastąpi jednego dnia).

Do biegu terminu stosuje się przepisy Kpa: chodzi tu o dni kalendarzowe, nie robocze, z tym, że jeśli ostatni dzień terminu przypada na dzień wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Rozpatrzenie uwag i wniosków społeczeństwa

Uwagi i wnioski złożone w trakcie procedury udziału społeczeństwa muszą następnie zostać przez organ rozpatrzone (co niekoniecznie znaczy, że muszą być uwzględnione); należy je natomiast poważnie rozważyć i zastanowić się nad ich zasadnością oraz uzasadnić swoje stanowisko w tym względzie.

Sposób rozpatrzenia uwag i wniosków musi zostać opisany w uzasadnieniu decyzji.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że - inaczej niż w przypadku skarg i wniosków zgłaszanych na podstawie działu VIII Kpa - przepisy ustawy POŚ nie przewidują obowiązku indywidualnego odpowiadania osobom, które złożyły uwagi. Formą takiej odpowiedzi jest natomiast właśnie uzasadnienie decyzji.

Poinformowanie o podjętym rozstrzygnięciu

Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy POŚ należy publicznie poinformować o podjętym rozstrzygnięciu, dla którego wymagana była procedura udziału społeczeństwa.

Zgodnie z tym przepisem organ najpierw powinien umieścić dane o decyzji w publicznie dostępnym wykazie o dokumentach, a następnie podać do publicznej wiadomości o umieszczeniu danych w wykazie (a tym samym - o możliwości zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia i jego uzasadnieniem).

Podanie do publicznej wiadomości powinno przy tym nastąpić przy użyciu tych samych sposobów, jakich użyto do zawiadomienia o możliwości składania uwag i wniosków (tablice ogłoszeń, strona internetowa i inne opisane wyżej).

Rozprawa administracyjna

Rozprawa administracyjna zgodnie z art. 32 ust 1 pkt 2 ustawy POŚ nie jest elementem obligatoryjnym procedury, przy czym słowo „może” dotyczy tego, czy rozprawa ma być „otwarta dla społeczeństwa” nie zaś tego czy zwołać rozprawę. O tym, kiedy w postępowaniach administracyjnych, w tym również w sprawach z zakresu ochrony środowiska wymagane jest przeprowadzenie rozprawy decyduje przepis art. 89 Kpa (należy ją przeprowadzić, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania, osiągnięcie celu wychowawczego, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin). Kpa nie przewiduje jednak publicznej rozprawy, stąd też możliwość taka ujęta jest w art. 32 ust. 3 pkt 2 POŚ.

II.4.1.4. Podmioty uprawnione do uczestnictwa w procedurze udziału społeczeństwa

Do uczestnictwa w procedurze udziału społeczeństwa na zasadach określonych w ustawie POŚ uprawniony jest „każdy”.

Podobnie jak w przypadku dostępu do informacji, słowo „każdy” oznacza, iż może to być osoba fizyczna lub osoba prawna, jednostka organizacyjna lub organizacja - niezależnie od obywatelstwa czy miejsca zamieszkania lub siedziby, a także niezależnie od tego, czy ma jakikolwiek interes prawny lub faktyczny związany ze sprawą, której postępowanie dotyczy.

II.4.2. Uprawnienia organizacji ekologicznych

W postępowaniach administracyjnych z zakresu ochrony środowiska szczególne uprawnienia przysługują organizacjom społecznym, których statutowym celem jest ochrona środowiska (zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy POŚ zwane są one organizacjami ekologicznymi).

Na podstawie art. 33 ustawy POŚ przysługuje im mianowicie prawo uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony. Przepis ten stanowi:

Art. 33. 1. Organizacje ekologiczne, które, uzasadniając to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony; przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

2. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie.”

Definicja organizacji ekologicznej zawarta jest w art. 3 pkt 16 ustawy POŚ. Zgodnie z nią organizacja ekologiczna to organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

Warunki korzystania ze szczególnych uprawnień

W świetle art. 33 ustawy POŚ, organizacja aby korzystać ze specjalnych uprawnień w postępowaniu musi spełniać następujące warunki:

  • być organizacją społeczną w rozumieniu Kpa,
  • wykazać, że ochrona środowiska jest jednym ze statutowych celów działania organizacji,
  • wykazać, że obszar działania organizacji (wskazany w statucie) obejmuje miejsce, którego dotyczy postępowanie (np. miejsce w którym realizowane jest przedsięwzięcie),
  • złożyć uwagi lub wnioski w ramach procedury udziału społeczeństwa (czyli w opisanym wyżej terminie 21 dni wyznaczonych przez organ),
  • zgłosić chęć uczestniczenia w danym postępowaniu na prawach strony.

Organizacja ekologiczna jako organizacja społeczna

Zgodnie z definicją organizacje ekologiczne są szczególnym rodzajem organizacji społecznych, o których mowa w Kodeksie postępowania administracyjnego. Art. 5 § 2 pkt 5 Kpa definiuje je jako „organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne”.

Zgodnie z przyjętą interpretacją i orzecznictwem do organizacji ekologicznych należy zaliczyć:

  • stowarzyszenia zarejestrowane,
  • stowarzyszenia działające na podstawie ustaw szczególnych (np. Polski Związek Łowiecki),
  • zgodnie z najnowszą linią orzecznictwa - również fundacje

-          pod warunkiem, że ich celem statutowym jest ochrona środowiska.

Nie można do nich zaliczyć:

  • jednostek samorządu terytorialnego (w tym związków stowarzyszeń i jednostek pomocniczych samorządu),
  • związków zawodowych,
  • grup nieformalnych (np. komitetów protestacyjnych itp.).

Miejsce działania organizacji

Organizacja ekologiczna może brać udział w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na miejsce jej działania. Chodzi tu o miejsce, którego dotyczyć będzie wydawana w postępowaniu decyzja (np. miejsce położenia przedsięwzięcia, którego dotyczy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach czy pozwolenie zintegrowane), nie zaś o miejsce, w którym ma siedzibę organ wydający decyzję.

Ze strony organizacji natomiast znaczenie ma miejsce działania wskazane w jej statucie, nie zaś miejsce siedziby jej władz. Jeżeli więc (co często się zdarza) statut organizacji mówi, że działa ona na terenie całego kraju, to ma prawo uczestniczyć w postępowaniach prowadzonych w dowolnym miejscu Polski.

Obowiązek uprzedniego wniesienia uwag i wniosków

W art. 33 ust. 1 ustawa POŚ stanowi, że na prawach strony w postępowaniu uczestniczyć mogą tylko te organizacje ekologiczne, które zgłosiły chęć uczestnictwa w postępowaniu i które dodatkowo wniosły uwagi i wnioski w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa.

Moment wstąpienia do postępowania na prawach strony

Samo zgłoszenie organizacji woli uczestnictwa na prawach strony może nastąpić w dowolnym momencie postępowania, a nie tylko w ciągu 21 dni przewidzianych na składanie uwag i wniosków. Złożenie uwag i wniosków w tymże 21-dniowym terminie jest jedynie warunkiem uczestnictwa na prawach strony.

Inaczej mówiąc: składając uwagi i wnioski organizacja nie musi jeszcze deklarować czy na późniejszym etapie będzie chciała wstąpić do postępowania na prawach strony.

Status organizacji „na prawach strony” w postępowaniu

W postępowaniach „wymagających udziału społeczeństwa” organizacje ekologiczne, które zgłosiły swoje uczestnictwo i spełniły wspomniane wcześniej wymagania, uczestniczą „na prawach strony”.

Nie są one stroną postępowania, gdyż nie toczy się ono w ich własnej sprawie; nie występują one zamiast, lecz obok strony i niezależnie od niej. W trakcie postępowania przysługują im prawie wszystkie takie same uprawnienia jak stronom (z pewnymi wyjątkami, np. organizacje nie mają prawa do zawarcia ugody).

 
 
 
GajaBalticGreenBeltZachodniopomorskieEUBSRWFOSEureoanGreenBelt
 
  Copyright (C) Federacja Zielonych GAJA
Projekt wspófinansowany ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego)
Za treść publikacji odpowiada Federacja Zielonych GAJA, poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.
koordynatorzy: jakub@gajanet.pl anetak@gajanet.pl