Baltic Green Belt
 
 
Dyrektywa siedliskowa Print this page

 

SIEDLISKA PRZYRODNICZE A NATURA 2000

Według Dyrektywy Siedliskowej oraz ustawy o ochronie przyrody - siedliska przyrodnicze to obszary lądowe lub wodne, wyodrębnione w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne, zarówno całkowicie naturalne jaki i półnaturalne. Podstawowym celem Dyrektywy Siedliskowej jest ochrona bioróżnorodności na obszarze krajów Unii Europejskiej. Dlatego też ochrona siedlisk naturalnych, zagrożonych lub/i reprezentatywnych oraz zachowanie roślin i zwierząt rzadkich i zagrożonych na terenie Wspólnoty realizowana jest przez ochronę gatunkową lub/i ochronę ich siedlisk.

Szczególnie istotne, z punktu widzenia Unii, są siedliska naturalne, które:

– są zagrożone zanikiem w swoim naturalnym zasięgu;

– mają niewielki obszar występowania;

– są typowe dla regionów biogeograficznych Unii Europejskiej, tj. alpejskiego, atlantyckiego, kontynentalnego, makaronezyjskiego i śródziemnomorskiego. Polska prawie w całości leży na obszarze kontynentalnym i tylko w niewielkiej części na obszarze alpejskim. Przez siedlisko gatunku należy rozumieć środowisko określone przez konkretne czynniki abiotyczne i biotyczne, w którym gatunek ten żyje w dowolnym stadium swojego cyklu biologicznego.

 

Gatunki będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, to gatunki, które w obrębie państw członkowskich są:

– zagrożone, z wyjątkiem gatunków, których naturalnych zasięg na terenie danego terytorium jest zasięgiem krańcowym i które są zagrożone lub podatne na zagrożenie w zachodnim regionie palearktycznym;

– podatne na zagrożenie, czyli takie, co do których zachodzi przypuszczenie, iż w najbliższej przyszłości mogą przejść do gatunków zagrożonych, jeżeli czynniki powodujące zagrożenie będą na nie dalej oddziaływać;

– rzadkie, czyli występujące w niewielkich populacjach, które obecnie nie są zagrożone ani też podatne na zagrożenie, ale podlegają ryzyku zagrożenia ze względu na występowanie w obrębie ograniczonych obszarów geograficznych, lub występują na większym obszarze, ale w dużym rozproszeniu;

– endemiczne i wymagające specjalnej uwagi ze względu na szczególny charakter ich siedliska i/lub potencjalne oddziaływanie ich eksploatacji na te siedliska i/lub potencjalne ich oddziaływanie na ich stan ochrony. Ponieważ każde z siedlisk będzie wymagało indywidualnego podejścia, uwzględniającego wszystkie uwarunkowania, zalecenia ochronne będą sformułowane dla każdego typu siedliska w tzw. planie ochrony.

W planach ochrony zostaną określone istniejące i potencjalne zagrożenia, warunki zachowania lub przywrócenia walorów przyrodniczych, najkorzystniejsze sposoby rozwiązywania konfliktów typu człowiek-przyroda, sposoby realizacji planu oraz system kontroli i monitoringu. W Polsce siedliska będące przedmiotem zainteresowania Unii Europejskiej zostały już wyznaczone, jednakże ciągle są uzupełniane i dopiero po zaakceptowaniu przez Komisję Europejską będą włączone do Sieci Obszarów Chronionych Natura 2000 jako Specjalne Obszary Ochrony (SOO lub ostoje siedliskowe). Nie oznacza to jednak, iż proces tworzenia Natury na tym etapie zostanie zakończony. W każdej chwili będzie można zgłaszać nowe obszary, pod warunkiem, iż spełnią one kryteria kwalifikujące je jako Specjalne Obszary Ochrony.

 

Co prawda nie błotny, ale żółw...

Kryteria wyboru obszarów wymienione są w Załączniku III Dyrektywy Siedliskowej:

I. Etap I – ocena na szczeblu krajowym względnego znaczenia obszarów dla każdego z typu siedlisk naturalnych i każdego gatunku z Załącznika II (w tym typów siedlisk i gatunków o znaczeniu pierwszorzędnym).

A. Kryteria oceny obszaru dla danego typu siedliska przyrodniczego z Załącznika I:

a) stopień reprezentatywności typu siedliska przyrodniczego na danym obszarze,

b) powierzchnia obszaru pokryta przez siedlisko przyrodnicze danego typu w stosunku do całkowitej powierzchni pokrytej przez ten typ siedliska w obrębie terytorium państwa,

c) stopień zachowania struktury i funkcji siedliska przyrodniczego danego typu i możliwości ich odtworzenia, d) globalna ocena wartości obszaru dla zachowania siedliska przyrodniczego danego typu. B. Kryteria oceny obszaru dla danego gatunku z Załącznika II: a) wielkość i zagęszczenie populacji gatunku żyjącej na danym obszarze w stosunku do populacji żyjącej w obrębie terytorium państwa, b) poziom zachowania cech siedliska, które są ważne dla danego gatunku i możliwości ich odtworzenia, c) stopień izolacji populacji żyjącej w obrębie obszaru w stosunku do naturalnego zasięgu gatunku, d) globalna ocena wartości obszaru dla ochrony danego gatunku. C. Na podstawie tych kryteriów, państwa członkowskie przygotują listy krajowe proponowanych obszarów ważnych dla Wspólnoty, zgodnie z ich relatywną wartością dla zachowania każdego z typów dla naturalnych siedlisk z Załącznika I lub każdego gatunku z Załącznika II. Na tej liście zostaną wskazane obiekty zawierające priorytetowe typy naturalnych siedlisk i priorytetowe gatunki, wyselekcjonowane na podstawie powyższych kryteriów (ust. A i B). II. Etap II – ocena znaczenia obszarów zamieszczonych na listach krajowych dla Wspólnoty A. Wszystkie proponowane przez państwa członkowskie obszary, które obejmują priorytetowe typy siedlisk i/lub priorytetowe gatunki, będą uważane za obiekty ważne dla Wspólnoty. B. Ocena znaczenia dla Wspólnoty innych obszarów wymienionych na listach państw członkowskich, tj. ich znaczenia dla utrzymania lub przywrócenia pomyślnego stanu ochrony (favourable conservation status) siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II i/lub ich znaczenia dla spójności sieci Natura 2000, będzie się opierać na następujących kryteriach: a) względna wartość obszaru na szczeblu krajowym, b) położenie geograficzne obszaru względem tras wędrówek gatunków wymienionych w załączniku II lub przynależność do ciągłego ekosystemu położonego po obu stronach jednej lub więcej granic wewnętrznych Wspólnoty, c) całkowita powierzchnia obszaru, d) liczba typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I lub gatunków z załącznika II występujących na danym obszarze, e) globalna wartość ekologiczna obszaru dla odpowiednich regionów biogeograficznych i dla całego terytorium Wspólnoty, w odniesieniu zarówno do charakterystyki unikatowych cech obszaru jak i ich kombinacji.

Opis siedlisk będących przedmiotem ochrony, tradycyjny sposób użytkowania, zagrożenia oraz sposoby na zachowanie tych siedlisk w stanie niepogorszonym, znajdują się w rozdziale 4 Program rolnośrodowiskowy na lata 2007-2013

Podstawa prawna – Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory, – Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

 

 
 
 
GajaBalticGreenBeltZachodniopomorskieEUBSRWFOSEureoanGreenBelt
 
  Copyright (C) Federacja Zielonych GAJA
Projekt wspófinansowany ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego)
Za treść publikacji odpowiada Federacja Zielonych GAJA, poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.
koordynatorzy: jakub@gajanet.pl anetak@gajanet.pl