Baltic Green Belt
 
 
OCHRONA PTAKÓW A NATURA 2000 Print this page
OCHRONA PTAKÓW A NATURA 2000

O konieczności ochrony ptaków zdawano sobie sprawę już ponad 100 lat temu, kiedy to powstał pierwszy akt prawny, będący międzynarodową konwencją ukierunkowaną na ochronę przyrody. Była to „Konwencja o Ochronie Ptaków Pożytecznych dla Rolnictwa” podpisana w 1902 r. w Paryżu. Następnie cały XX wiek był okresem zarówno intensywnych badań nad ptakami – ich biologią, liczebnością i rozmieszczeniem, jak i działań na rzecz ich ochrony. W wyniku tego, w 1979 r. została ustanowiona Dyrektywa Rady EWG o ochronie dziko żyjących ptaków (zwana potocznie Dyrektywą Ptasią) dla wszystkich krajów Unii Europejskiej. Polska, z dniem przystąpienia do Wspólnoty, także zobowiązała się do przestrzegania ww. Dyrektywy i w 2004 r. Minister Środowiska powołał, w drodze rozporządzenia, obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (OSO lub potocznie mówiąc - ostoje ptasie)

Głównym celem Dyrektywy Ptasiej, a tym samym utworzenia ostoi ptasich, jest ochrona i zachowanie wszystkich populacji ptaków naturalnie występujących w stanie dzikim, prawne uregulowanie zasad handlu i pozyskiwania ptaków łownych oraz przeciwdziałanie niedopuszczalnym metodom ich łapania i zabijania.

Do wyznaczania obszarów specjalnej ochrony na danym obszarze służy jedno podstawowe kryterium – liczebności ptaków wymienionych w Dyrektywie Ptasiej. Liczebności są odmienne dla poszczególnych gatunków oraz dla różnych okresów ich cyklu życiowego w ciągu całego roku. W związku z tym muszą mieć odniesienie do ogólnej liczebności danego gatunku w kraju, w Europie lub w innej jednostce przestrzennej, co wygląda następująco:

– liczebność ptaków lęgowych odnosi się do ogólnej liczebności danego gatunku w kraju;

– liczebność ptaków zimujących w Polsce odnosi się do ogólnej liczebności ptaków zimujących na określonym fragmencie globu ziemskiego, np. w całym kraju, w Europie Północno-Zachodniej czy na Bałtyku itp.,

– liczebność ptaków wędrujących (przelotnych) odnosi się do liczebności np. ptaków wędrujących określonym szlakiem wędrówkowym, do liczebności populacji zimującej itp. Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków (Ostoje Ptasie) wyznaczane są na podstawie kryteriów:

– C1 – ranga nadawana obszarom, na której występuje co najmniej 1% lęgowej populacji krajowej gatunków zagrożonych globalnie – w Polsce jest to wodniczka, derkacz, podgorzałka, orlik grubodzioby, bielik i dubelt;

– C2 - ranga nadawana obszarom, na których występuje co najmniej 1% populacji ptaków wędrownych lub co najmniej 1% unijnej populacji gatunku zagrożonego w skali Unii – gatunki wymienione w Załączniku I lub gatunki wędrowne wymienione w artykule 4.2 Dyrektywy Ptasiej;

– C3 – ranga nadawana obszarom, na których występuje co najmniej 1% populacji ptaków wędrownych niezagrożonych w krajach Unii (gatunki nie objęte Załącznikiem I Dyrektywy Ptasiej, z artykułu 4.2) lub co najmniej 1% określonej populacji (np. krajowej lęgowej, krajowej zimującej) przynajmniej jednego gatunku z grupy ptaków wodno-błotnych. Kryterium to dotyczy przede wszystkim obszarów wodno-błotnych o znaczeniu międzynarodowym (Konwencja RAMSAR kryterium 6) oraz gatunków ptaków nie włączonych przez definicję Konwencji RAMSAR do grupy wodno-błotnych, jednakże związanych alternatywnie z siedliskami podmokłymi i użytkami zielonymi;

– C4 – ranga nadawana obszarom, na których występują gatunki w dużych koncentracjach: co najmniej 20 000 osobników ptaków wodno-błotnych jednego lub większej liczby gatunków i/lub co najmniej 10 000 par jednego lub wielu gatunków ptaków morskich. Kryterium to dotyczy wszystkich terenów wodno-błotnych o znaczeniu międzynarodowym, zinwentaryzowanych zgodnie z kryterium 5 Konwencji RAMSAR;

– C5 – ranga nadawana obszarom, na których występują duże koncentracje podczas wędrówek: regularnie występuje podczas przelotów co najmniej 5000 bocianów białych, co najmniej 3000 żurawi lub co najmniej 3000 ptaków drapieżnych (należących do różnych gatunków);

– C6 – ranga nadawana obszarom, na których występują gatunki zagrożone w skali Unii Europejskiej (gatunki z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej) – co najmniej 1% krajowej lęgowej populacji gatunku lub 0,1% populacji geograficznej;

– C7 – obszary wyznaczone na podstawie innych kryteriów ornitologicznych – podobnych, lecz nie równych kryteriom C1-C6.

Polska, przy wyznaczaniu obszarów specjalnej ochrony, posłużyła się wszystkimi wyżej wymienionymi kryteriami. Ostoje Ptasie mają na celu ochronę przestrzeni życiowej ptaków, wraz z zachowaniem określonego typu krajobrazu oraz zachowanie i/lub odtworzenie niektórych elementów tego krajobrazu, a nawet poszczególnych elementów budujących ten krajobraz. Należy zwrócić uwagę, iż określone gatunki ptaków wykorzystują w krajobrazie tylko pewne jego elementy. I tak, ptaki lęgowe wybierają siedliska zaspokajające wymogi gniazdowe i pokarmowe (żerowiskowe), natomiast dla ptaków wędrownych ważne będą wymogi noclegowiskowe oraz żerowiskowe.

Dla każdej ostoi ptasiej, podobnie jak w przypadku ostoi siedliskowych, zostanie przygotowany plan ochrony, uwzględniający wszystkie uwarunkowania, tj. istniejące i potencjalne zagrożenia, najkorzystniejsze sposoby rozwiązywania konfliktów typu człowiek-przyroda, sposoby realizacji planu oraz system kontroli i monitoringu itp. Występowanie ptaków w krajobrazie rolniczym uwarunkowane jest zachowaniem ekstensywnej gospodarki rolnej, natomiast najlepszym instrumentem do osiągnięcia tego celu może być program rolnośrodowiskowy.

Opis wariantu w ramach programu rolnośrodowiskowego (pakiet 3 wariant 3.2 ochrona cennych siedlisk lęgowych), który zakłada ochronę ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej oraz innych gatunków cennych, rzadkich lub zmniejszających liczebność znajduje się w rozdziale 4 Program rolnośrodowiskowy na lata 2007-2013

Podstawa prawna

– Dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków,

– Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000

 
 
 
GajaBalticGreenBeltZachodniopomorskieEUBSRWFOSEureoanGreenBelt
 
  Copyright (C) Federacja Zielonych GAJA
Projekt wspófinansowany ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego)
Za treść publikacji odpowiada Federacja Zielonych GAJA, poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.
koordynatorzy: jakub@gajanet.pl anetak@gajanet.pl